„Trwanie i zmiana lokalnej społeczności górniczej na Górnym Śląsku” Tomasz Nawrocki

nawrockiKsiążka niezwykła, trudna, jak praca socjologiczna. Lecz zbiegiem czasu stanowić będzie coraz większą wartość z uwagi na zapis nie tyle faktów, co żyjącej „świadomości społecznej”, która bezpowrotnie ucieka. W niej znajdujemy „zapisane w pamięci” odczucia czasów międzywojennych, samej wojny, PRL-u i schyłku naszej murckowskiej kopalni. To drugie studium socjologiczne na terenie Murcek, odwołującej się do napisanej jako pierwszej w ogóle na Górnym Śląsku, uważanej za klasyczną – pracy Józefa Chałasińskiego „Antagonizm polsko-niemiecki w osadzie fabrycznej KOPLANIA na Górnym Śląsku”

Ze wstępu autora:

Barbórkę w Murckach zaczyna poranny przemarsz górniczej orkiestry w grdniowej mgle. Budzi się wówczas świętująca osada. Jednak z roku na rok te parady muzyków w górniczych mundurach stają się coraz mniej realne. Wyłająca się z ciemności orkiestra może niektórym przypominać senne zjawy. Przez całe lata symbol górniczych Murcek dla najmłodszych staje się teraz zjawiskiem nie z tej ziemi, uosobieniem tego, co było.
Świat społeczności skupionej wokół kopalni powoli odchodzi w przeszłość. Pobne osady stają się dzielnicami większych miast lub pozostają samodzielne, ale tak czy inaczej tracą swój górniczy charakter. Umierają, jak Grodziec i Wola, lub szukają swej szansy w rzeczywistości bez górnictwa. Kopalnie przestają być centrum górniczego wszechświata. Pozostają po nich opuszczone i zdewastowane budynki (Grodziec) lub w najlepszym razie hurtownie, firmy samochodowe, transportowe itp. wykorzystujące pokopalniane mienie. Znikają górnicze osiedla, w których przez dziesiątki lat życie toczyło się wokół wydobywanie węgla. Wraz z nimi obumiera kultura tych społeczności. W nowej sytuacji nie mogą się odnaleźć ludzie, którym trudno nauczyć się żyć bez kopalni. (…)

To ostatni moment, by się im bliżej przyjrzeć i opisać zachodzące w nich zmiany. W ten sposób pokazać lokalny, ale dramatyczny wymiar dokonującej się właśnie transformacji górnictwa, podobnie jak to uczynili brytyjscy socjologowie, rozwijając przez lata mining communities studies. Za kilka lat może być już zbyt późno na studium tego problemu. Dlatego w latach 1996 – 2002 prowadziłem badania w jednej z takich osad górniczych w podkatowickich Murckach (…)

Zostaw Komentarz